Anoreksiya Nervoza: Zayıflık Takıntısının Asıl Suçlusu Kim?

16 yaşındaki genç kız birinci kere bir erkek tarafından beğenildiğini hissetmişti.

Ve o gün, bu beğenildiğini hissettiği erkek ona yemek teklif etmişti. Onunla birinci kez buluşacak olmanın heyecanını yaşıyordu. Kendine nazaran pek hoş sayılmazdı, fakat hoşlandığı çocuk onu nitekim beğeniyordu ve yemeğe çağırmıştı. Birlikte yemeğe çıkacakları gün, bütün gününü süslenerek geçirmişti. Akşam yemekte buluşmuşlardı, sohbetleri hoş başlamıştı. Yemek sırasında çocuk kıza; biraz daha zayıf olsan aslında daha cazip olabilirsin demişti. Yemekten aklında kalan tek bu kelam olmuştu. Aslında çocuk ona bir bayanın, ince belirli ve zayıf olması gerektiğini söylemişti. Zayıflık bayanı çok alımlı bir hale getiriyor, demişti. Konuşmaları o gece yarısına kadar devam etti. Ancak kızın aklı çocuğun söylediği o cümledeydi. İçinden daima daha zayıf olsaydım daha alımlı olabilirim diyordu. Aslında ne kadar çabuk kilo verse o kadar tesirli olurdu. Zira çocuğu kaçırmak, fırsatı kaçırmak istemiyordu. Artık akşamları yemek yemeyecekti. Böylelikle daha süratli kilo verebilirdi. Zira akşam yemekleri ona daha fazla kilo aldırıyordu. Zayıflamayla ilgili başına artık çok fazla şey takmaya başlamıştı. Zayıflamayla ilgili niyetler başında dolaşıp duruyordu, sıkı diyetlerle tam altı ay geçmişti. Altı ay içinde tam 20 kilo vermişti. Gününün büyük birçoğunu aynada kendine bakarak geçiriyordu. Fakat hala beğenmiyordu. Hala istediği kadar zayıf değildi. Şuan 40 kiloydu lakin hala basenleri vardı. Artık eskisi kadar hareketli değildi. Okula giderken zorlanıyor. Orta sıra çarpıntıları olmaya başlıyordu. O hoşlandığı çocuk da artık pek aklında değildi, onunla ilgili hisler zihninden kaybolmuştu, artık tek düşündüğü ne kadar zayıflayabileceği ve bir türlü kâfi zayıflıkta olmayan vücuduydu. Nefes alıp vermeleri de zorlaşmıştı. Sanki bu onun zayıflığından olabilir miydi? Bu kanılar aklına gelse bile, hala zayıflama konusunda ısrarcıydı. Bir 3-4 kilo daha verse tam harika olabilirdi. Ailesi bu duruma mana veremiyordu. Lakin orta sıra annesinin yaptığı yemeklerden yemek istiyordu. İştahı açılıyordu. İşte o günlerde çabucak odasına gidip, pamukları ıslatıp onları yutuyordu. Pamukları yutmak, nitekim onun iştahını kapatıyordu. Artık bayan reyonlarından kıyafet bulamıyordu. Çocuk reyonları tam ona göreydi. Artık çocuk reyonlarından kıyafet bulabiliyordu. Lakin yeniden de hala basenleri ona fazla geliyordu. Yeniden çok sevdiği yemeklere dayanamıyordu lakin artık onları kendi yiyemiyordu, anne babasına yedirmek istiyordu. Onlar yiyince güya kendi yemiş üzere rahatlıyordu. Hayatı artık yalnızca kalori hesapları, vücudunun aynada yansımasını inceleme ve öğün hesaplamadan geçiyordu. Okula bile gidemez olmuştu, artık uygunca halsizleşmişti, bir gün annesi yatakta onu baygın buldu. Hastaneye kaldırdılar ve onun için anoreksiya tedavi süreci başlamıştı.

Bu hadisede aslında büsbütün çarpıtılmış bir vücut algısını görüyoruz. Genç kız 40 kiloya düşmüştü. Göğüs kafesinin kemikleri sayılıyordu. Bacakları sahiden olağan kilodaki bir insanın kolları kadardı. Lakin hala ona kilolu geliyordu ve basenleri olduğunu düşünüyordu. Aslında bizim gördüğümüz üzere görmüyordu vücudunu. Vücut algısı büsbütün bozulmuştu.

Yeme bozuklukları ortasında yer alan Anoreksiya nervozayı günümüzde sık sık duymaya başladık. Sanıldığının tersine anoreksiya çağdaş çağın bir hastalığı değildir. Çok geçmiş çağlardan beri bu hastalığın varlığı kabul edilmektedir. Anoreksiya terimi iştah kaybına, nevroza ise duygusal nedenlere işaret etmektedir. Anoreksiya Nervoza da kişi olağan beden yüküne sahip olmayı reddetmektedir. Kişi kilo almaktan çok korkmakta ve kilo veriyor olması bu korkusunu azaltmamaktadır. Kişi, çok düşük kiloda olsa dahi kilo almamak için çok bir uğraş harcanması vardır. Ayrıyeten kişinin vücut biçimini nasıl algıladığıyla ilgili bariz bir bozukluk vardır. Bayanlarda çok seviyede zayıflama, mensturasyonların ardışık 3 sefer olmamasına, mensturasyon devirlerinin kaybolmasına ya da düzensizleşmesine neden olur. Çok fazla kilo kaybetmesine karşın, kendini olağan hatta bazen kilolu görebilir. Hastalar kilo kaybetmek için evvel aldıkları besinleri azaltma hareketine sarfiyatlar. Ek kilo verme metotları olarak da laksatif yahut idrar söktürücü kullanabilirler ya da çok idman yapma üzere usuller kullanabilirler. Yeme bozukluğu olan hastaların değerli bir kısmı 12- 35 yaş ortası bayanlardır. Bayanlarda erkeklere oranla yirmi kat daha fazla gözükmektedir. Sosyo- kültürel olarak kilo vermenin onaylanması yahut zayıf şahısların daha çok beğenilmesi; mükemmeliyetçi obsesif (takıntılı), özgüveni az, toplumsal olarak içe dönük olunması anoreksiyaya yakalanma mümkünlüğünü yükselten etmenlerdendir. Bu rahatsızlık psikiyatrinin en değerli ve en acil tedavisi gereken hastalıklarının başında yer almaktadır. Bu hastalık tedavi edilmediği takdirde; kalp meseleleri, adet görememek, kemiklerde zayıflama, kas kütlelerinde kayıp, kan basıncında düşme, nabız ve teneffüs suratında yavaşlama, potasyum, kalsiyum ve magnezyum seviyelerinde düşüklük sonucunda ortaya çıkan hayati risk oluşturabilen metabolik tablolar oluşabilir.

Tedavide öncelik kişinin kilosunu sağlıklı seviyeye gelmesini sağlamaktır. Hasta tedaviyi kabul etmiyorsa ve hastada önemli metabolik rahatsızlıklar olduysa mecburî hastaneye yatırılması gerekebilir. Hastane yatışı sırasında ve daha sonra ya da ayaktan tedavi mühletince kesinlikle psikoterapi uygulanması gerekir. Bilişsel davranışçı terapi, aile terapisi ve küme terapileri bu hastalıkta çok tesirlidir. Bilhassa aile terapisinin çok büyük olumlu tesirleri olmaktadır. Zira bu rahatsızlığa yakalanan şahıslar ekseriyetle ailesiyle birlikte yaşayan genç kızlardır. O yüzden aile içinde olumlu bir irtibat sağlamak, aile içindeki fonksiyon bozukluklularını ortadan kaldırmak ve aile sistemi içinde değişiklikler yapmak çok kıymetli noktalardır.