Bağımlılık, Duygusal Yoksunluk, Acı Veren Duygulardan Kaçış

Pandemi devriyle birlikte aileler çocuklarının sorumluluklarından uzaklaşmasının yanı sıra teknolojiye bağımlı hale gelmesinden de telaşlı. Pekala beşerler neden bağımlı olur?

Bağımlılık yapan her hareket ve husus beyinde memnunluk hormonlarının ağır formda salgılanmasını sağlar. Kişi kendini o an için nitekim keyifli ve rahatlamış hisseder. Lakin tekrardan birebir ölçüde memnunluk hormonunun salınımı için bu sefer o aksiyonun ölçüsünü ve yoğunluğunu arttırmak zorundadır. Bu durum bağımlı olunan şeyin kişinin tüm hayatını ele geçirinceye kadar devam etmesini sağlar. Bu bağımlılık konusunun nörokimyasal boyutu. Benim asıl değinmek istediğim ise bağımlılığın ruhsal boyutu..

Öncelikle şunu bilmemiz gerekir ki her bir bağımlılık duygusal yoksunlukların oluşturduğu boşluklardan ve gerçeklerin verdiği acıdan kaçış isteğinden kaynaklanır. Bu duygusal mahrumluklar korku ve baskı yaratır. Beyin dertleri bastırmak, gerçek olanın verdiği gerilim ve baskıdan kurtulmak için kendini memnun ve rahat hissettiği bir hususa ya da bir harekete sıkı sıkıya tutunur. İnsanların “canım sıkkın bir sigara yakayım” üzere cümlelerinin altında da bu yatar. Hatta şahıslar keyifli bir gelişme yaşadıklarını söylediklerinde dahi bu bağımlılıklarını sürdürmeye meyillidirler. Bağımlılık beynimizin savunma düzeneğidir.

İster alkol, sigara olsun ister iş, teknoloji, alışveriş, oyun ve toplumsal medya bağımlılığı olsun hepsinin temeli duygusal yoksunluğa dayanır. Örneğin husus bağımlılarının ailevi yaşantılarına baktığımızda ihmal edilmiş, duygusal manada ailesinden ve etrafından kâfi ve sağlıklı sevgi ve dayanağı alamamış olduklarını görürüz. Toplumsal medya bağımlılarına baktığımızda çoğunlukla beğenilme, kendini söz etme, diğerleriyle bağlantı kurma, kıymet görme muhtaçlıklarının ön planda olduğunu görebiliriz. İşkoliklere baktığımızda ise yeniden takdir ve onay gereksinimlerin karşılanmayan, çoğunlukla çocukluklarında daima eleştirilip, kusurlu ve yetersiz hissettirilen beşerler olduğunu görürüz. Elhasıl bağımlılık var olan yoksunlukların doyurulması yahut yoksunlukların neden olduğu olumsuz hislerden kaçınma ismine gerçekleştirilen lakin fonksiyonel olmayan bir tahlildir. Zira bu durum kişinin gündelik hayatını ve insan münasebetlerini olumsuz etkileyerek giderek daha zorlayıcı bir tablo halini alır.

Günümüzdeki gençlerin bir diğer bağımlılığı olan oyun bağımlılığına gelecek olursak.. Burada en baskın olan his, başarma ve gelişim gereksinimidir. Oyunda ilerledikçe, düşmanlar alt edildikçe yönetilen karakter düzey atladıkça muvaffakiyet ve tatmin hissi oluşur. Burada genç başarısıyla bir eser ortaya koyar. Başka oyuncular tarafından takdirle karşılanabilir. Üretmenin, gelişim göstermenin ve muvaffakiyetin tadını alır. Bununla birlikte bu oyunları internet üzerindeki gerçek şahıslarla oynayıp onlardan daha güzel bir oyuncu olmayı başardığında bu his katlanarak artar. Oyun başında geçirilen müddette başarısız olunduğunda öfke krizi geçirmelerinin sebebi de tüm muvaffakiyet hissinin bu ortamda tatmin edilmeye çalışılmasıdır. Bu ortamda da başarısız olunduğunda kişi başarısızlıkla yüzleşip hırslanır. Bu yüzden küçük yaştan itibaren çocuklara kolay sorumluluklar verilip “gerçek hayatta” muvaffakiyet ve üretme hissinin tatmin edilmesinin ve uğraşın her vakit takdir edilmesinin ehemmiyetini vurguluyorum.

Son olarak salgının getirdiği internet bağımlılığına baktığımızda ise öncelikli olarak meskene kapanmanın ve toplumsal hayatın çok sonlandırılmasının tesirini görmekteyiz. İnsan toplumsal ve şahıslar ortası etkileşime ve toplumsal paylaşıma muhtaçlık duyan bir varlık. Can derdi ile başlayan bu süreç yüz yüze bağlantının sonlandırılması, özgürlüğün kısıtlanması ile insanların bu ortamlarda bu paylaşım ve sanaldan da olsa birbirlerine ulaşma gereksinimlerini tetiklemiş durumda. Ayrıyeten internet ortamı salgının oluşturduğu ağır dert, ümitsizlik üzere hislerden da kaçınmanın bir yolu olarak görülmekte.