Çocuklarda Konuşma Gecikmesi

  • Günümüzde pandemi devrinin de tesiriyle, daima konutta kapalı ortamda ve toplumdan izole olan çocuklarda konuşma gecikmesinin en sık nedeni uyaran eksikliği ve ekran maruziyetidir

  • Konuşmada gecikmenin en değerli organik nedenlerinden biri ise işitme azlığıdır.

  • Edinsel (sonradan olma) işitme kaybının en sık nedeni sık üst teneffüs yolu enfeksiyonu geçiren çocuklarda orta kulak havalanmasının bozulmasıyla ortaya çıkan durumlardır.

  • Çocukta lisan gelişiminin tamamlanabilmesi için öncelikle lisanı anlamalı, sonra lisanı kullanabilmelidir. Şayet söyleneni anlıyor ve komutları yerine getiriyorsa, gelişimsel lisan gecikmesinden bahsedilir, kabaca beyin ve hudut sistemi açısından bir sorun olmadığı düşünülebilir. Bu türlü çocuklar izlenebilir ve genelde ailede geç konuşan ana, baba yahut kardeş hikayesi mevcuttur.

OLAĞAN LİSAN GELİŞİMİ

  • Sağlıklı doğan her bebekte kesinlikle işitme taraması yapılmalıdır.

  • 6-12 aylık bebek “ba ba ba”, “ma ma ma” üzere manalı sesler çıkarmaya başlamalıdır.

  • 12 aylık bebek “evet”, “hayır” üzere komutları anlamalı, ismiyle çağırıldığında bakmalıdır.

  • 12-16 ay ortasında “dede”, “baba” üzere manalı 1-2 sözü olmalıdır.

  • 24. ay tamamlandığında 5-10 sözlü bir söz dağarcığı gelişmiş olmalıdır.

  • 24-36 ay ortasında “bu ne?”, “top nerede?”, “ben kimim?” üzere soruları anlıyor ve manalı yanıt veriyor olmalıdır.

  • 24-36 ay ortasında 2 yahut 3 sözlü cümleler kurabiliyor olmalıdır.

  • 36. aydan sonra kullandığı sözler yabancılar tarafından anlaşılıyor olmalıdır.

  • 4-5 yaşında kolay bir olayı anlatabiliyor olmalıdır.

  • 7 yaşında karmaşık bir olayı anlatabiliyor olmalıdır.

KONUŞMA GECİKMESİNİN NEDENLERİ

  • Ailesel lisan gecikmesi

  • Gelişimsel lisan gecikmesi

  • Prematüre doğum yahut büyüme gelişme geriliği

  • İki lisan konuşulması, sağ el- sol el kullanılması üzere çatışma yaratan durumlar

  • İşitme kayıpları, işitmenin algılanması bozuklukları.

  • Lisan bağı, yarık damak-dudak üzere ağız içi sorunları

  • Otizm, zekâ geriliği yapan hastalıklar

  • Psikososyal uyaran eksikliği

  • Ekran maruziyeti

  • “Üzerine titrenen çocuk”; çocuğa konuşma fırsatının verilmemesi

NASIL DÜZELTİLİR?

  • Öncelikle nedene yönelik tedavi yapılır. Hiçbir organik rahatsızlığı olmayan, ailede geç konuşma hikayesi olan çocuk takip edilebilir.

  • Erkek çocuklar kız çocuklarına nazaran daha yatkın

  • Çocuklarla kâfi ve faal irtibat kurulmalı, konuşmaları için fırsat verilmelidir.

  • Çocuğun istediği bir şey için evvel bunu sözel olarak tabir etmesi beklenmeli, sonra istediği şey gerçekleştirilmelidir.

  • Günlük bağlantı çocuğa soru yöneltilerek ve cevaplaması için vakit ayrılarak sürdürülmeli, kısa hikayeler oluşturmaya teşvik edilmelidir

  • Çocuğun yakın etrafındaki tüm bireyler çocukla birlikte oldukları her anı eğitim olarak düşünüp gerçek konuşma örneği vermeli ve çocuğun konuşması için fırsat yaratmalıdır.