Disleksi

Disleksi bir engellilik değil, yalnızca öğrenme sistemlerinin farklı olması durumudur. Disleksiler sayesinde dünya renklenmektedir; yeni ve farklı yollar bulunmaktadır. Disleksi olmasa dünya çok sıkıcı olabilirdi.Walt Disney, Albert Einstein, Bill Gates, Leonardo Da Vinci ve daha bir çok marjinal insan…Onlara çok şey borçluyuz.

Pekala disleksi tam olarak ne demektir? Disleksi kişinin aldığı eğitim yoğunluğu ve kalitesine, yaşıtlarına ve zeka kapasitesine oranla tutarsız bir biçimde okuduğunu manaya ve okuma akıcılığındaki geriliğidir(en az 1,5 standart sapmalık). Matematikteki bu tutarsız geriliğe diskalkuli ,yazıdaki bu geriliğe ise disgrafi denir. Aslında üçü farklı bozukluklar biçiminde düşünülmemelidir. Zira bunlar ekseriyetle bir ortada görüldüğü için 2013 yılından itibaren bilim adamlarınca “özel öğrenme bozukluğu” olarak isimlendirilmiştir. Özel öğrenme bozukluğu sıklığının %5-15 ortasında olduğuna dair çalışmalar mevcuttur. ABD’de bu oran%20-25’e kadar çıkar. Gelişmemiş ülkelerde daha sık görülmektedir. Burada zeka kapasitesi olağan olmadan bu teşhis konulamaz. Bu nedenle “dâhilerin hastalığı” tabiri kullanılmışsa dayüksek zekalı bireylerde olduğu üzere olağan zekalı bireylere de bu teşhisin konulabileceği unutulmamalıdır. Bu teşhis konulmadan evvel bireyin kulak burun boğaz ve göz muayenesi yaptırması gerekir.Yine teşhisten evvel meskende öteki bir lisan daha konuşulup konuşulmadığı öğrenilmelidir. Psikiyatri de ”Önemli bir teşhis kılavuzu olan DSM altı aylık müdahaleye yanıt verip vermediğini görmeden bu tanıyı koymayın.” diyor. Yani rehber öğretmen, sınıf öğretmeni ve aile işbirliği ile eğitime ek ilave yapılmalıdır. Altı ayda düzeliyorsa buna disleksi diyemeyiz. Tutarsızlık unsuru, çocuğun şaşırtan formda yetenekleri olması, hafızası, duyduklarını anlatmasına karşın okuduklarını anlatabilmesinin bunun çok gerisinde(1,5 standart sapmanın altında) olmasıdır. Okumanın akıcılığı yani okuma suratı, okuduğunu anlamaktan daha çok tanıyı koymada tesirlidir. Dakikadaki okuma suratı performansı çocuğu bıktırmadan ölçülmelidir. Haftada birden fazla söz sayısı ölçülmemelidir.

İlkokul öncesi konuşma gecikmesi olan, önce-sonra üzere sıralama maharetleri zayıf, sağ ve sol kavramını öğrenemeyen çocukların, süratli objeleri isimlendiremeyen, dilimin ucunda lakin aklıma gelmiyor diyenlerin, bu bozukluk açısından riskli olabileceği göz önünde tutulup gerekli testleri uzmanlara yaptırmaları gerekir. İlkokul periyodunda de öğretmenleri, kapasitesini yansıtamıyor, diyorsa; bir verimsizlik varsa disleksi düşünülmelidir , değerlendirilmelidir.Dislektik bireyler harflerin seslerini birbirine çok yakın duyar ve bu sesleri daima karıştırırlar. Gördükleri harf sembollerini karıştırmaktan çok sesleri karıştırmak bu çocuklarda daha besbellidir. Bu konuda” Her Çocuk Özeldir” 2007 Hint üretimi sinema kesinlikle izlenmelidir. Bu sinemada çocuktaki belirtiler ve ailenin çocuğu gereksiz yere tembel, sorumsuz, şımarık üzere etiketlemesinin ne derece yanlış olduğu anlatılmıştır. Sinemada tahlile yönelik ; koro biçiminde birlikte sesli okuma, kulaklıktan dinleyip sesli birebir anda okuma ve sırayla okuma teknikleri gösterilmiştir.Biz de , konutta tahta alıp, tahtayı karelere bölüpve zorlandığı harfleri evvel büyük sonra küçük yazıp onu çalıştırabiliriz.Ayrıca bol görsel içerikli bulmacalar da çözdürebiliriz. Natürel ki bu bahsettiğim teknikler dışında çocuğun kaçıncı sınıf olduğu, zeka kapasitesi üzere ögelere da dikkat ederek bu mevzuda uzman bir öğretmenden dayanak almalıyız .

Disleksi varsa dikkat eksikliği, özgüven sorunları, dert bozukluğu üzere öteki psikiyatrik bozuklukların görülme ihtimali de yüksektir.Bu nedenle disleksi kesinlikle çocuk psikiyatri tabibi tarafından tanılanmalı ve takip edilmelidir. Elden geldiğince bu bahiste riskli çocukları öğretmenlerimiz tespit etmeli, bu husustaki tanılama testleri hakkında bilgi sahibi olmalı, dakikada okuma suratını, saat çizme testini en azından uygulama seviyesinde bilmelidir. Ailelelerde de farkındalık olmalı; aileler ” Bu türlü bir şey varmı ? ”diyebilmelidir. Farkındalık çalışmaları çok kıymetlidir.Dislektik bireyler topluma gerçek bir eğitimle kazandırılmalıdır.Küçük yaşlardaki dislektik birey için bir çok şey yapabiliriz.Unutulmamalıdır ki bu özel çocuklar Türkiye’mize ve dünyamıza birçok hoşluk katmıştır ve katacaklardır da.