Obeziteye karşı BUSE formülü

Dünyada ve ülkemizde Tip 2 diyabet, kardiyovasküler hastalıklar, hipertansiyon, inme ve çeşitli kanser çeşitler üzere bulaşıcı olmayan sıhhat meseleleri için en büyük risk faktörü olan obezite yaygınlaşarak büyük bir sıhhat sorunu olmaya devam ediyor halbuki kolay usullerle alınan tedbirler sayesinde obezite krizi çarçabuk çözülebiliyor. Memorial Şişli Hastanesi Gastroenteoroloji Cerrahisi Bölümü’nden Doç. Dr. Ümit Koç, “Avrupa Obezite Günü” nedeniyle obeziteyi önlemenin yolları hakkında bilgi verdi.

Bilhassa 1975 yılından bu yana obezite oranlarının neredeyse 3 katına çıktığı; çocuklarda ve ergenlerde bu oranın 5 kat arttığı bilinmektedir. Obezite hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkelerde tüm toplumsal kümelerden ve her yaştan insanı etkileyen bir sıhhat sorunu olmuştur. Obezitenin diyabet, kalp-damar hastalıkları, hipertansiyon, inme ve kanser üzere hastalıklar için değerli bir risk faktörü olduğu söylenebilir. Obezite genel tarifi itibariyle bedendeki yağ dokusunun olması gerekenin çok üzerine çıkması nedeniyle oluşan bir sıhhat sıkıntısıdır. Beden Kitle İndeksi 30’un üzerinde olan şahıslar obezite hastası olarak kabul edilmektedir. Son 20-40 sene içinde obezite oranları hayli yükselmiştir. Değişen beslenme ve ömür alışkanlıkları obeziteyi tetiklemeye devam etmektedir.

Sistemsiz beslenme ve idman eksikliği obeziteyi getiriyor

Günümüzde birçok hazır besine çok kolay biçimde ulaşabilmektedir. Bu besinlerin sindirimi de süratlidir ve fazla güç gerektirmez. Bu da küçük yaşlardan itibaren beslenme bozukluğunu beraberinde getirmektedir. Daha pratik ve kolay hazırlandığı için bu tıp beslenme popülerdir. Bu nedenle de beslenme bozukluğu meydana gelmektedir. Teknolojinin gelişmesiyle hayatın kolaylaştığı son 20 senede idman yoksunluğu da ortaya çıkmaktadır. Sistemsiz beslenmeye ek olarak şahıslar aldıkları kalorileri kullanamadıkları için bedende yağ olarak depolanmaktadır. Bunun yanında bilhassa geç saatlerde kullanılan elektronik aygıtlar uyku tertibini etkilemekte, metabolizmamızın nizamı için gerekli melatonin hormonu üretimini etkilemekte ve bu da gündelik hayatta gerilim olarak bize geri dönmektedir. Tüm bu bileşenler Obezite ve onun doğurduğu birçok hastalığın pençesine düşmemize taban hazırlamaktadır.

Yetersiz uyku hormonları vuruyor

Kilo almanın en yaygın nedeni çok yiyip, az hareket etmek olarak bilinse de, yetersiz uyku da obeziteye taban hazırlamaktadır. İnsan bedeni güneş batımından, güneş doğumuna kadar uyumak üzere programlanmıştır. Yetersiz uyku, doygunluk sinyalini veren leptin hormonunda düşüşe neden olmaktadır. Bu hormonun az salgılanması açlık olmadığı halde beyne yemek yeme sinyali göndermektedir. Bu da fazladan yemeye neden olmaktadır. Bunun yanında yetersiz uyku gerilime sebep olmaktadır. Yetersiz uyku kortizon hormonu düzeyini yükselterek iştahın da artmasını sağlamaktadır. Bu da obeziteye yer hazırlamaktadır.

Obeziteye dört adımlı tedbir

Obezitenin pençesine düşmemek için pratik teknikler uygulanması değerlidir. Bu metotların bütününü, baş harflerini yan yana koyarak BUSE formülü olarak özetlemek mümkündür:

Beslenme alışkanlıklarını değiştir

Taze meyve ve sebzelerden varlıklı, hazır besinler yerine mesken üretimi besinlerden oluşan, Akdeniz tipi beslenme obeziteyi önlemekte değerlidir. Bunun yanında fast-food yiyeceklerden uzak durmak, şekerli ve asitli içecekleri tüketmemek, bedenin kendisini yenileyebilmesi için kâfi ölçüde su temel besin ögelerini barındıran bir beslenme sistemine geçmek obeziteye karşı savaşta rol oynamaktadır.

Uyku sistemini kur

Kâfi uyumamak hormonal düzensizliklere neden olurken obeziteye de davetiye çıkarabilmektedir. Şahısların son vakitlerde uyumadan evvel TV, cep telefonu ya da tablet kullanımında ağırlaştıkları bilinmektedir. Bu çeşit aygıtların yatak odasından içeri alınmaması kaliteli uyku için kıymetlidir. Uyumadan evvelki son 2 saat ekrandan uzaklaşmak, yatılan odayı havalandırmak, karanlık ve sessiz bir ortam sağlamak da uykunun kalitesini etkileyen faktörler ortasındadır. Kâfi ve sağlıklı uyku, bedenimizin gerilimini azaltarak hem kilo vermemizde hem de bağışıklık sistemimizin sağlam olmasında kıymetli bir yere sahiptir.

Gerilim denetimini sağla

Gündelik ömürde yaşanan gerilim kortizon hormonu düzeyini yükselttiği için iştahı da otomatik olarak artırır. Bu nedenle gerilim faktörü ortadan kaldırılmalıdır. Günümüzde bu çok mümkün olmasa da gerilim ile baş etmek için birçok tesirli yolun olduğunu unutmamalıyız. Yeni hobiler edinmek, trafikten mümkün olduğunca uzak durmak için gerekli akılcı teşebbüsler yapmak (ev iş yeri ortası arayı kısaltmak, bisiklet üzere alternatif yöntemler) gerilimle başa çıkmaya yardımcı olabilir.

Egzersizi hayatının içine yerleştir

Gündelik hayatın yoğunluğunda pek çok kişi idman yapmaya fırsat bulamamaktadır şayet antrenmana vakit yoksa işe ya da okula giderken toplu taşıma araçları tercih edilebilir ya da uygun havalarda yürüyüş, bisiklet üzere alternatif teknikler kullanılabilir. Servis kullanılıyorsa bir ya da 2 durak öncesinde inilip yürünebilir. Asansör yerine merdiven kullanımı artırılabilir. Mesken içinde yapılabilecek kolay etkinlikler bile yardımcı olacaktır. Sabah yarım saat erken kalkınca yapabilecek bir sürü antrenman mevcuttur.

Obezite cerrahisi sonrası eski alışkanlıklara dönülmemeli

Obezitede beslenme tedavisi, fizikî aktivite, davranış değişikliği muvaffakiyet sağlamaktadır şayet yeniden de başarılı olunamıyorsa cerrahi yollarla obezitenin tedavisi mümkündür fakat bu tedavi sonrasında da eski alışkanlıklara geri dönmek cerrahi ile kaybedilen kiloların vakitle geri alımına neden olacaktır. 18-65 yaş ortası, beden kitle indeksi 40 üzerinde olan şahıslar ile beden kitle indeksi 35 ve üzeri olup obezite ile bağlı bir hastalığı olan bireyler, şayet tedavi edilmemiş bir ruhsal rahatsızlıkları ya da anesteziye mani bir durumları yoksa, alkol- sigara üzere bağımlılıkları bulunmuyorsa ve bu bahiste isteklilerse obezite ameliyatı olabilir.

Hibya Haber Ajansı