Okul Öncesi Çocuklarda Uyku Alışkanlığı

Uyku Nedir?

Uyku, tüm günün yorgunluğunun giderildiği, vücudumuzun ve beynimizin kendini bakımdan geçirdiği, tazelediği, büyüttüğü, dış dünyanın uyaranlarına karşı kendini beklemeye aldığı, gün içinde yaşananların düzenlendiği, işlendiği şifalı bir gereksinimdir. Çocuklarımızın minicik vücutlarının de kâfi ve sistemli bir uyku alışkanlığına muhtaçlığı olduğunu bilmek değerlidir.

Çocuğumun Günlük Uyku Muhtaçlığı Nedir?

Amerikan Ulusal Uyku Vakfı’na nazaran, okul öncesi çocuklarının (3-5 yaş) günlük uyku gereksinimi 10-13 saattir.

Tertipli ve sağlıklı bir uyku alışkanlığının yararları nelerdir?

(Bu yararlar kısmını çocuğunuzla bir arada okuyup erken yatınca ne üzere faydalar kazanacağınız üzerine konuşabilirsiniz. Bu faydaları bilmeleri onları motive edecektir.)

  • Çocuklar daha sağlıklı büyür. Uykusu sırasında büyüme hormonları daha fazla salgılanır.

  • Uyku çocukların zeka kapasitelerini artırır.

  • Hafıza güçlenir. Öğrenme sürecine faydalıdır.

  • Konsantrasyon sorunları azalır.

  • Bağışıklık sistemi güçlenir.

  • Sabah kalkmak sorun olmaz, işe ya da okula geç kalınmaz, sabahları daha az gerginlik ve çatışma yaşanır.

  • Tertipli uyuyan çocukların daha sağlıklı alışkanlıklar

edindiği ve makûs alışkanlıklardan daha kolay uzak kaldığı gözlenmiştir.

  • Her gece tıpkı saatte yatakta olan çocuk, hayatını düzenlemeyi daha kolay öğrenir.

  • Uykusunu alan çocuklar okuldan sonra yorgun olmayacakları için spor, müzik üzere aktivitelere daha fazla katılırlar.

  • Araştırmalar, nizamlı uyuyan çocukların okulda daha az davranış sorunları yaşadığını göstermiştir.

  • Yatma saatlerini nizama sokan ve bunu çocuklarına alıştıran anne-babalar, geceleri uyku saati geldiğinde çocuklarıyla daha az çatışma yaşar.

  • Anne ve babanın dinlenebilmesi lakin çocuk uyuduktan sonra başlar. Gece 12’ye kadar çocuğuyla ilgilenmek zorunda kalan anne-babaya dinlenecek, gevşeyecek fırsat kalmaz.

  • Uykusunu alan çocuklar daha olumlu ruh halinde olurlar.

Okul Öncesi Çocuklarında En Sık Rastlanan Uyku Sıkıntıları ve Tahlilleri

Uyku saatinde ağlama, uykuya geçmede direnme, geceleri sık sık uykudan uyanma, yataktan çıkma ve anne babanın yatağına girmek isteme bu meselelerin başında yer alır. Siz de çocuğunuzda bu tıp sıkıntılar yaşıyorsanız endişelenmeyin, yalnız değilsiniz. Şunu unutmayalım; her 3 çocuktan 1’i aşikâr periyotlarda bu şekil sıkıntılar yaşar ve bu sıkıntılar ekseriyetle geçicidir. Öteki yandan çocukla

yaşanan bu cins problemler ailedeki herkesin gerilim seviyesini artırıp ailenin huzurunu kaçırabilir.

Çocuğunuz vaktinde yatmamak için direniyorsa neler yapılmalıdır ?

  • Birinci olarak uyku alışkanlığı edindirmek istediğiniz çocuğunuzu karşınıza alın ve artık birtakım yeni kararlar aldığınızı, konutunuzda uyku tertibini oluşturmak istediğinizi açıkça söz edin.

  • Uykuya geçmek için net ve değişmeyen bir saat belirleyin. Örneğin, saat 21:30 uykuya geçme saatiniz olsun ve

çocuğunuz bunu bilsin. Saat 21:00 üzere uyku saatinin

yakınlaştığı sinyalini verin. Çok kıymetli bir durum olmadıkça saati değiştirmeyin, esnetmeyin.

  • Unutmayalım ki vücudumuzun işleyişinde de bir sistem var. Her gün tertipli bir saatte yatmak çocuğun biyolojik saatinin ayarlanmasını sağlar ve böylelikle her gece birebir saatte

çocuğun uykusu gelir.

  • Çocuğun ahenge saati geldiğinde, konuttaki gürültüyü minimuma indirmeye çalışın. Konuttaki herkesin eğlendiğini, sohbet edip keyifli şeyler yaptığını düşünen çocuğun,

uyumak istemeyeceğini unutmayın.

  • Uyku öncesi için bir rutin belirleyin; diş fırçalamak, pijamaları giymek, tuvaletini yapmak, masal

okumak/anlatmak üzere. Uyku için yatağa girmeden evvel bunları yapmak çocuğun zihinsel ve fizikî olarak uykuya geçişini kolaylaştıracaktır. Bu rutini kendi özel kurallarınıza nazaran uyarlayabilirsiniz.

  • Uykudan evvel oynanan faal oyunlar çocukların zihinlerini uyarır uykuya dalmalarını güçleştirir. Bu noktada bilhassa bilgisayardan/telefondan/tabletten bahsetmekte fayda var. Daima bunlarla oynayan, ilgilenen çocuklar, beyinleri çok uyarıldığı için uyumakta zorluk çeker. Daha bilimsel tabirle; beyindeki uyku merkezi, bilgisayar yahut televizyondan gelen daima ışıkları “gündüz daha bitmedi” diye algılayarak uyku sinyalleri göndermez ve uykuya geçme isteği oluşmaz.

  • Bilhassa 4 yaştan sonra çocuğun yatma saati geç saatleri

buluyorsa öğle uykusu sonlandırabilirsiniz.

  • Uykuya dalmada zahmet bazen de dert ve kaygıların bir sonucu da olabilir. Okul öncesi çocuklarının kimileri ayrılma derdi yaşamakta ve anne babaları kendilerini yalnız

bırakacağı için yatma vakti da onlara güç gelmektedir. Kimi çocuklar da karanlıktan korkar yahut televizyonda, sinemalarda ya da bilgisayar oyunlarında şahit oldukları imgeler nedeniyle kaygıya kapılır. Bu türlü durumlarda ekseriyetle en düzgün tahlil anne-babanın inanç vermesi olmaktadır. Ayrıyeten çocuğun odasında gece lambası bulundurmak da yararlı olur.

  • Uyku eğitiminde ahenge saati kadar uyanma saatine de

değer verilmeli. Uyku sisteminin oturması için çocuk her gün birebir saatte, çok geç kalmayacak halde uyandırılmalıdır.

  • Vaktinde ahenge ve vaktinde uyanma alışkanlığına ait olarak bir çizelge oluşturup, her hafta sonu bu çizelgeye

uyduğu takdirde bir ikram, ödül de alabilirsiniz. Muvaffakiyetleri özendirmek, her vakit kıymetlidir.

Çocukların kendi yatağında yatmaları neden kıymetli?

  • 4 yaştan sonra çocuklar anne babalarıyla, anne babalarının odasında uyuması onların kişiselliklerini kazanma, özgüven ve kimlik gelişimi bahislerinde sorun oluşturabilir.

  • Çocuğun odasını benimsemesi değerlidir. Kaideler dahilinde kendine ilişkin örtüsü, yastığı, yatağı olması onun odasını ve

yatağını benimsemesini kolaylaştıracaktır.

  • Çocuğunuz tek başına odasında uyumuyorsa, çocuğun yatağının yanına koyulan sandalyede oturulur. 15 dakika

kitap okuyup, sohbet edilebilir. Sonrasında ışık kapatılır ve sözel irtibat bitirilir. Çocuğunuz konuşmaya devam etmek için direttiğinde “Şimdi uyku vakti. Ben yanındayım”

demeniz kafidir. Bu bahiste zorlanan çocuklar için etap evre ve yumuşak bir halde geçiş yapılmalıdır. Bir müddet sonra yatağından daha uzak bir yerde oturulmalı, sonraki

gecelerde odanın kapısında beklenmeli ve son basamak ise kitap okuyup, düzgün geceler dileyip odadan çıkılmalıdır.

  • Gece uyanıp anne-babanın yanına geldiğinde, tekrardan yatağına götürülmeli, çocuğu yanınıza almamalısınız.

Gerekirse bir mühlet onun yanında oturarak kendi yatağında uyuması gerektiğini tekrar hatırlatmalısınız.

UNUTMAYALIM; Bir davranışın kazanılmasının, bir alışkanlığın oturtulması vakit alan bir süreçtir ve en değerli etken dengeli, uygun, yanlışsız ebeveyn tavırlarıdır.