Öz Değer Şemalarımız

Sohbet etmekten çok keyif aldığım bir arkadaşımın, kıymetler üzerine yaşadığı problemlerle ilgili konuştuğumuz bir gün yaşadığım o içsel süreci sizinle paylaşmak istiyorum.

O karşımda ” Kendimi pahalı hissetmiyorum.” derken başımda onun kıymetle ilgili kavramlarını, bunu hangi alanda yapılandırdığını bulmaya çalışıyor, bir yandan da ona ” Ne olursa kendini pahalı hissedersin?” diye sorular soruyordum. Kendimin onun anlattığı şeylerden ne kadar uzak olduğunu, kıymetli hissetmek için somut bir şeye muhtaçlık duymadığımı düşünüyordum alışılmış ki bir yandan çocukluğum, anne baba ilgilerim geçiyordu hafızamın bir köşesinden. Çocukluk periyodu anılarımızın tekrar tekrar değerini görüyordum.

Kısacası sohbet kıymetler konusu olunca yüksek lisanstaki ders konularımdan biri geldi aklıma: Benlik hürmeti (en kolay tanımıyla); Kişinin sahip olduklarıyla kendine hürmet duyması, benimsemesi ve güvenmesi.

Bütün dersi burada size özet geçmek isterdim fakat sıkıcı ve bir o kadar da yetersiz kalacaktır.

Sohbetin derinleşmesiyle bir arada iranlı escort aklıma gelen Crocker ve Wolfe ‘nin (2001) oluşturdukları “Koşullu Öz Kıymet Modeli” hususa girmeden evvel biraz daha sohbet edelim 🙂

Benim arkadaşımla yaşadığım sohbeti hepimiz her gün diğer öbür beşerlerle yaşıyoruz kesinlikle ve ne farklılıklar gösterdiğimizle ilgili vakit zaman çatışıyor hatta şaşırıyoruz. Farklı olduğumuzu birçok noktada kabul ediyoruz lakin iş sevgi ve hürmet tarifleri içerisine girince onunkiler bize uymuyor bizimkiler ona uymuyor. Kendimizi pahalı hissetmiyoruz ya da karşı tarafın bizden beklediği şeyleri anlamıyor ” Ne alaka artık?” , ” Bunun seni sevmemle ne alakası var ?” üzere reaksiyonlar veriyoruz.

Her bir bağlantı, aramızdaki o şey her ne ise, onu nasıl tanımlıyorsak o da bireyden bireye değişen parmak izleri üzeredir. Ben seninle kurduğum bağlantıda a iken oburuyla kurduğum bağlantıda b olabilirim. Bu da dünyadaki en olağan şeylerden biri. Ee her şey böyleyken farklılıklarımız nereden kaynaklanıyor, farklı bağlantı formlarımız, farklı paha keçiören escort kavramlarımız, farklı öz benliklerimiz.. Tekrar dönelim mevzumuza 🙂

Crocker ve Wolfe’nin bahsettiği Şartlı Öz Kıymet Modeli;

Bu modele nazaran öz paha belirli alanlarda yapılanmakta ve en çok da bu aşikâr başlı alanlarda gerçekleşen etkileşimler sonucunda şekillenmektedir. Bu modele nazaran bireylerin öz kıymetleri belirli alanlara dair muvaffakiyet ya da başarısızlıkları ve o alana dair kişinin kendine koymuş olduğu en az alt seviye sonundan etkilenmektedir. Şayet birey o alana dair standart gereksinimlerini gideremiyorsa öz pahanın bu alanlarda yapılanması kaçınılmaz olacaktır.

Crocker vd.(2003)’lerine nazaran öz pahanın inşa edildiği içsel ve dışsal kaynaklar olarak yedi kıymetli alan bulunmaktadır:

Onay alma (Other’sapproval): Öz bedelini onay alma üzerine kızılay escort şekillendiren bireyler öbürleri hakkındaki niyetlerinden çok oburlarının onun hakkındaki niyetlerine, onu nasıl gördüklerine değer verirler.

Aile dayanağı (Familysupport): Ailelerinin onları ne kadar sevdikleri ve düşündüklerine değer verirler.

Fizikî görünüm (Appearence): Dış görünüşlerinin toplum tarafından nasıl değerlendirildiğine önem verirler.

Rekabet (Competition): Rakiplerinden daha üst durumda oldukları durumlar onlar için her vakit daha kıymetlidir.

Akademik yeterlik (Academiccompetency): Akademik her türlü muvaffakiyet elde etmek ya da ilgili otoriteler (öğretmen vb.) tarafından onaylanmak kıymetlidir.

İlah sevgisi (God’slove): İlah ile kurdukları bağlantı, ona karşı duydukları sevgi ve dini inançları.

Fazilet (Virtue): Ahlaki ve etik unsurlar çerçevesinde hareket etmek onlar için hayli değerlidir ve her vakit önceliklidir.

Üstte bahsettiklerim sizin ve karşınızdakinin içsel sürecini daha anlaşılır kılacaktır. Bu alanların hiç biri problemli ya da yanlış değildir. Vakit zaman yaşadığınız hayat içerisinde ruhsal kasvet yaşıyoruz hepimiz bunları bilmek bu süreçte bizim farkındalığımızı biraz daha arttıracaktır lakin yaşadığımız problemleri değiştirmek ismine her vakit kâfi olamayabilir. Bunların oluşmasındaki temel her neyse çocukluk, ergenlik, anne baba ilgileri, kültür, büyüdüğün etraf, yaşadığın her an ve anı bunları oluşmasında katkı sağladı. Bu yazı kendini ve çevrendekini biraz daha tanımana yardımcı olabilmek ismine yazıldı.