Periferik Arter Hastalığı ve Covid-19

Periferik Arter Hastalığı (PAH), ilerleyici ateroskleroz (damar kireçlenmesi ya da sertleşmesi) nedeniyle alt ekstremitelere (bacaklar) kan taşıyan atardamarlarda (arterlerde) daralma (stenoz) yahut tıkanma (oklüzyon) ile sonuçlanan, kimi komplikasyonlar ve hatta mevtle sonuçlanan önemli bir ‘’damar’’ hastalığıdır. İnsan ömründe beklenen ömür müddeti artışıyla alakalı olarak sıklığı giderek artan bu hastalığın, günümüzde yaklaşık otuz milyondan fazla insanı etkilediği düşünülmektedir. Erkek cinsiyet, ileri yaş (özellikle 65 yaş ve üstü), sigara yahut tütün kullanımı, hiperlipidemi (kanda yağ düzeyi yüksekliği), hipertansiyon, diyabetes mellitus (şeker hastalığı) ve Metabolik sendrom (SENDROM X) PAH risk faktörleridir. Ülkemizde Batı Avrupa ülkeleri ile karşılaştırıldığında, total kolesterol (kan yağları olan LDL, HDL ve VLDL kıymetlerinin matematiksel toplamıdır)düzeyleri düşük olmakla birlikte, sigara/tütün kullanımının yaygınlaşması, son yıllarda giderek artan çok kilo (obezite) sorunu, şeker hastalığı ve yüksek tansiyon sıklığında artış olması değerli meseleler olarak karşımıza çıkmaktadır. PAH asemptomatik (belirti ve bulgularının olmaması) olabileceği üzere atipik (sıra dışı) semptomlarla (belirtiler) da seyredebilir. PAH’nın tipik belirtileri; yürüme sonrası bacaklarda ağrı, ilerleyen periyotta istirahat esnasında hissedilen bacak ağrısı bacaklarda uyuşukluk, baldır kaslarında güçsüzlük, bacaklarda ve ayaklarda soğukluk, üşüme hissi, ayaklarda renk değişikliği, ayak tırnaklarının kalınlaşmasıdır. Yürüme sonrası bacaklarda ağrıya ‘Klodikasyo’ denir. Klodikasyo çoklukla idman sırasında kramp halinde oluşan baldır ağrısıdır. Dinlenme ile geçer, muhakkak bir aralıkta (örneğin, 500 metre‐100 m yahut 50 m) oluşur, hastalığın ilerlemesi ile birlikte yürüme aralığı gederek azalır. Bacak ağrısı vasküler olmayan nedenlere bağlı olabilir.

PAH için tanımlanmış risk faktörleri olan hastaların Pandemi sürecinde risk altında olduklarını ve Covid-19’un bu hastalarda damar tıkanıklığını tetikleyebileceğini ve önemli sorunlara yol açabileceğini belirtmek gerekiyor.