Temizlik bağımlılığı ergenlik döneminde başlıyor

Kişinin paklık yapmadan duramaması, paklık yapmadığında iç meşakkati, keyifsizlik, hiçbir şeyden haz alamama üzere yakınmalarının olması paklık bağımlılığının işareti olabilir. Kişinin yalnızca paklık yaptığında kendini âlâ hissettiğini ve bu durumun sigara ya da alkol bağımlılığında olduğu üzere bir döngü haline geldiğini belirten uzmanlar, paklık bağımlılığının genç yaşlarda bilhassa ergenlik devrinde ortaya çıktığını kaydediyor. Uzmanlara nazaran aileler, çocuk ve gençlerin paklık takıntılarını ciddiye almalı. 

Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Beyin Hastanesi Psikiyatri Uzmanı Prof. Dr. Gül Eryılmaz, günümüzde giderek artan paklık bağımlılığı konusunda değerlendirmelerde bulundu.

Paklık bağımlılığının günümüzde giderek arttığını kaydeden Prof. Dr. Gül Eryılmaz, “Günümüzde aslında bağımlılıklar artmaktadır. Bu durum ömür koşullarının değişmesi, şahısların ruhsal durumlarının değişmesi üzere pek çok nedenle ilgili olabilmektedir.” dedi.

Yalnızca paklık yaptığında kendini âlâ hissediyor

Paklık bağımlılığının, alkol ya da sigara üzere başka bağımlılıklardan bir farkı olmadığını belirten Prof. Dr. Gül Eryılmaz, “Temizlik bağımlılığı, kişinin paklık yapmadan duramaması, paklık yapmadığında neredeyse iç kahrı, keyifsizlik, hiçbir şeyden haz alamama üzere yakınmalarının olmasıdır. Kişinin fakat ve lakin paklık yaptığında kendini yeterli hissetmesi, bundan haz alması halidir. Paklık bağımlılığında bu döngü giderek artmakta ve hayatın her alanına sızar hale gelmektedir. Zira gidilen her yerde iç problemi, paklık yapma isteği ortaya çıkacaktır. Bu durum tıpkı sigara içmek, alkol almak üzere şahsa bir haz vermektedir. Bu hüzünlü akabinde kısa bir müddet bekleme ve tekrar paklık yapma gereği oluşmaktadır. Bunun alkol bağımlılığından yahut öteki bağımlılıklardan bir farkı yok. Zira öbür bağımlılıklarda da istenilen alınmadığında bir iç düşüncesi, bir gerginlik, almak için para ayırma, gerekirse toplumsal hayatından, ailesinde, işinden ayrılma yani neredeyse kendini feda etme formunda bir süreç ortaya çıkmaktadır.” diye konuştu.

Paklık bağımlılığında da bağımlılık döngüsü ortaya çıkıyor

Başka bağımlılıklarda ortaya çıkan döngünün paklık bağımlılığında da yaşandığını belirten Prof. Dr. Gül Eryılmaz, bağımlılığın bir beyin hastalığı olduğunu belirterek şunları söyledi:

“Maddeyi aldıktan sonra kısa bir müddetliğine bir haz alma, kısa periyodik hazdan sonra ise bir bekleme devri ve tekrar benzeri formda husus alma gereği ve bundan alınan haz üzere bir döngü içerisine girilmektedir. Buna kısaca bağımlılık döngüsü de denilebilir. Bağımlılıkta kişinin unsur almak için yahut uyuşturucu almak için bir mazereti olmaktadır. Bağımlılık bir beyin hastalığıdır. Nasıl ki tiroid, tiroid bezinin hastalığıdır; bağımlılık da beyin hastalığıdır. Münasebetiyle kişinin kelam vermeleri, yemin etmeleri, bir daha olmaz demeleri triode uygun gelmiyorsa bağımlılığa da yeterli gelmeyecektir. Kişi ne kadar motive olursa olsun, bu beyin hastalığının nasıl tedavi edildiğini bilmediğinde yahut bunun bir beyin hastalığı olduğunu görmediğinde bu döngü tekrarlamaktadır. Kişi tekrar bir şeyleri mazeret ederek başa döner ve döngü baştan başlamış olur. Paklık bağımlılığının da bundan bir farkı yoktur.”

Prof. Dr. Gül Eryılmaz, günümüzde pek çok farklı bağımlılık çeşitlerinin ortaya çıktığını belirterek bunları idman bağımlılığı, besin bağımlılığı, oyun bağımlılığı, ilgi bağımlılığı, eş bağımlılığı olarak sıraladı.

Paklık bağımlılığında haz ve keyif karıştırılıyor

Paklık bağımlılığında da öbür bağımlılıklarda olduğu üzere beynin daima temizlikle meşgul olduğunu kaydeden Prof. Dr. Gül Eryılmaz, “Temizlik yapma isteği geldiğinde paklık yapıldığında tıpkı bir alkol yahut uyuşturucu unsur alımı üzere kısa vadeli bir rahatlama olmakta ve tekrar akabinde benzeri döngü devam etmektedir. Bilhassa paklık bağımlılığında beyin, hazla keyfi karıştırıyor. Haz, kısa periyodiktir, beyne uygun gelir, keyfin bir tık üstüdür ancak kısa periyodiktir. Uzun vadeli orta vadeli yeterli gelmez. Keyif ise beyne çok daha yeterli gelen ve kalıcı olan, uzun mühlet devam eden, beyindeki kimi kimyasalların olumlu salgılanmasına neden olan bir durumdur lakin bağımlılıklarda keyif alınmaz, haz alınır. Paklık bağımlılığında da öyledir.” dedi.

Genç yaşlarda ortaya çıkıyor

Paklık bağımlılığının ekseriyetle genç yaşlarda ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Gül Eryılmaz, “Son çalışmalar ergenlikten beri ortaya çıktığını göstermektedir. Sıklığına baktığımızda %1-4 üzere bir oran söyleyebiliriz. Psikiyatrik hastalıklar açısından baktığımızda epeyce kıymetli bir kümesi kapsamaktadır.” dedi. 

Paklık bağımlılığı kişinin hayatını olumsuz etkiliyor

İçerisinde bulunduğumuz pandemi periyodunun bilhassa paklık bağımlılığı için olumsuz şartlar ortaya koyduğunu belirten Prof. Dr. Gül Eryılmaz, “Öncelikle bu bağımlılık için, ruhsal olarak yeterli olunmayan bir devirdeyiz. Paklık bağımlılığı bir yakın kaybı, cinsel travmalar ve ağır gerilimli bir devirden sonra ortaya çıkabiliyor. Temizlikler, evvelce çok yavaş bir biçimde başlıyor lakin giderek alınan hazdan beyin o kadar rahatlıyor, o kadar seviyor ki bu ölçüsü arttırmaya başlıyor. O kadar arttırıyor ki kişi artık meskenden çıkamaz hale geliyor. Benim bir hastam sabah 8’de işe gidebilmek için, gece 3’te kalkıyordu. Evvel buzdolabını temizliyor daha sonra işe gidiyordu. İşe gitse bile işten randıman alamıyordu. Hasebiyle insan hayatını da epeyce etkileyen bir durum.” diye konuştu.

Bir aile hastalığıdır

Paklık bağımlılığının yalnızca o kişiyi değil, ailesini ve yakın etrafını de çok yakından ilgilendirdiğini belirten Prof. Dr. Gül Eryılmaz, “Ebeveynseniz çocuklarla bağlantınız etkileniyor, eşinizle irtibatınız etkileniyor. Bir yandan da bakarsanız aslında bir aile hastalığıdır. Bütün bağımlılıklarda olduğu üzere paklık bağımlılığı da neredeyse bir radyasyon üzere evvel bir bireyde başlayabilir fakat bütün aileyi etkiliyor. Bilhassa ergenler ve eş ilgileri olmak üzere aile de bu manada hastalanıyor ve bazen ne yapacaklarını bilmiyorlar. Birinci başlarda düzgün niyetli olarak yardım etme hedefli birtakım yardımlarda bulunsalar da bir süre sonra ‘Bu anlamıyor, iradesiz, bilerek yapıyor, bizi tercih etmiyor onu tercih ediyor’ halinde öfkeler başlıyor ve kişi bir süre sonra yalnızlaşmaya başlıyor. Aileler de yalnızlaşmaya başlıyor.” diye konuştu.

Paklık bağımlılığı anne ve babadan öğreniliyor

Paklık bağımlılığının çoğunlukla gençlik devrinde ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Gül Eryılmaz, “Özellikle bu bağımlılıklar için çocukluk periyodunun nasıl bir ilgisi var? Çocukluk devrinde görülen travmalar ya da çocukluk periyodunda görülen öğrenmeler tesirli olabiliyor. Şayet annenizin yahut babanızın çok paklığa yüklediği bir bedel varsa siz de paklığa bedel veriyorsunuz. Zira çocuklar bu davranışları bilinçdışı bir halde bilinçaltından öğreniyorlar. Bir süre sonra pak olmanın değerli olduğu, sağlıklı olduğu kirli olmanın ise sıhhatsiz olduğunu bir formda çocuklar öğreniyorlar. Yani model alıyorlar. Olağan genetik yatkınlık da kıymetli bir faktör haline geliyor.” dedi.

Ağır rekabetin yaşandığı devir de tesirli olabilir

İçerisinde bulunduğumuz çağın da paklık bağımlılığının başlamasında tesirli olduğunu kaydeden Prof. Dr. Gül Eryılmaz, “Yoğun bir rekabetin olduğu, muvaffakiyet odaklı bir öğrenme modelinin olduğu bir devirdeyiz. Hasebiyle ergen zorbalığından bahsedebiliyoruz. Hatta ergen değil çocuk zorbalığı bile var. Zira üç dört yaşındaki çocukların gittiği parklara gidip uzaktan bir müşahede yaparsanız şayet, çocukların sahiden de birbirlerine makus davrandığını görebiliyorsunuz. Yani bu koşullar içerisinde çok travmatize oluyorlar. Bireylere paklık yapmak çok daha yeterli geliyor. Zira bir yandan paklık yapmanın, beyni temizlemekten gelen her şeyi temizlediğine inanan psikojenik bir yanı da var. Zihnin paklığa karşı bu türlü bir algısı da var. Münasebetiyle bir şifa olarak da görüyor fakat her şeyin bir dozu vardır. Bir de çoklukla bizim üzere kültürlerde paklık çok sevilen bir şeydir. İmandan gelir ve değerli bir şeydir lakin yeniden doz ile alakalı bir durum var ortada. Ergenlerde paklık takıntısı başladığında ebeveynlerin başlarda güzeline gidiyor. Tertipli, pak olmasından ötürü ödüllendiriliyor. Şahısta bu davranış böylece daha çok pekişiyor. Halbuki bu türlü durumlarda ebeveynlere düşen, bu durumu takip etmektir. Artıyor ise kesinlikle bu husus ile ilgili bilgi sahibi olmak, aydınlanmak, gerekirse yardım almak ile ilgili misyonları olduğunu söylemek lazım.” ihtarında bulundu. 

Şahısları kabul ettirmeye çalışmayın

Paklık bağımlılığındaki paklık kavramının “zihnin yanlış kodladığı bir temizlik” olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Gül Eryılmaz, “Çünkü bu paklık belirli bir müddette yapılan bir paklık değil. Gerçeklikle ilgisi yoktur. Bir tıp hayal gerçekliğidir. Beyin bir türlü kabul etmiyor ve tekraren yıkamaya başlıyor ve bundan da haz alıyor. Bu yüzden bir bağımlılıktan farkı yoktur. Alkol bağımlıları da bu durumun olağandışı olduğunu bilirler fakat tekraren içerler. Paklık bağımlılığında da kişiyi ikna etmenin bir yararı olmaz. Kişinin kesinlikle tedavi edilmesi gerekmektedir.” dedi.

Bağımlılık tedavisinin üç kıymetli ayağı var

Bağımlılık tedavisinde üçlü bir sacayağı olduğunu kaydeden Prof. Dr. Gül Eryılmaz, “Birinci ayak, hastalığı biyolojik olarak uygun pahalandırmak gerekiyor. Zira beyinde birtakım networkleri, kimyasalları âlâ tespit edersek ona has tedaviyi düzgün yapmak gerekiyor. İkinci ayak yeterli bir psikoterapi görülmesi gerekiyor. Ailenin de âlâ bir psikoterapi alması gerekiyor. Zira ailenin nasıl davrandığı, ne yapacağı ya da ne yapmaması gerektiğinin ilaç kadar kıymeti vardır. Üçüncü ayakta ise kişinin kısmen güzel olduğu devirden başlayarak âlâ olduğu, çok daha güzel olduğu periyotları takip ederek birkaç yıla yayılan tedaviden bahsediyoruz.” dedi.

Çocuğun paklık bağımlılığını önemseyin

Prof. Dr. Gül Eryılmaz, ailelere de tavsiyelerini şöyle sıraladı: “Aileler, bilhassa ergenlerde paklık ile ilgili bir durum olduğunda kesinlikle yardım alsınlar, bu mevzuyu önemsesinler ya da bu mevzuyla ilgili okuma yapsınlar. Zira bir bağımlılık önemsenmediği vakit, öteki bağımlılıklara kapı açar. Anksiyete de takıntı da öteki bağımlılıklara kapı açabilir. O yüzden dikkatli olmakta yarar var.” dedi.

Hibya Haber Ajansı